Bel Çevresi ve Bel/Kalça Oranı Hesaplama

Bel/kalça oranı nedir?

Bel/kalça oranı (WHR), bel çevresinin kalça çevresine bölünmesiyle elde edilen basit ama bilgilendirici bir ölçümdür. Vücuttaki yağın nerede biriktiğini gösterir: elma tipi (karın bölgesinde) veya armut tipi (kalça-uyluk bölgesinde) yağlanma, sağlık riskleri açısından farklı şekilde değerlendirilir.

Nasıl doğru ölçüm yapılır?

WHO ölçüm protokolüne göre ayakta, ayaklar bitişik ve normal bir nefes vermenin sonunda ölçüm yapılır. Bel çevresi, son kaburganın alt kenarı ile kalça kemiğinin (iliak kemik) üst noktasının tam ortasından; kalça çevresi ise kalçanın en geniş yerinden ölçülür. Mezura yere paralel tutulmalı, cildi sıkıştırmadan sarılmalıdır. Evde pratik bir alternatif olarak göbek deliğinin hemen üzeri de kullanılabilir; takipte her seferinde aynı noktadan ölçmek önemlidir.

Risk eşikleri

Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) 2008 uzman raporunda yer alan sınırlar:

• Bel çevresi — kadın: 80 cm ve üzeri artmış risk, 88 cm ve üzeri belirgin artmış risk
• Bel çevresi — erkek: 94 cm ve üzeri artmış risk, 102 cm ve üzeri belirgin artmış risk
• Bel/kalça oranı: kadında 0,85, erkekte 0,90 ve üzeri belirgin artmış risk

Bu sınırlar Avrupa kökenli toplumlardan elde edilmiş tarama değerleridir; farklı etnik gruplarda değişebilir ve tek başına tanı koydurmaz. Karın çevresindeki yağlanma kalp-damar hastalıkları ve tip 2 diyabet riskiyle ilişkili olduğu için bel ölçümleri, VKİ'yi tamamlayan değerli göstergelerdir. Sağlık durumunuzun değerlendirilmesi hekiminize aittir.

Sık Sorulan Sorular

Bel çevresi kaç cm olmalı?

WHO sınırlarına göre kadınlarda 80 cm'nin, erkeklerde 94 cm'nin altı hedeflenir. Kadınlarda 88 cm, erkeklerde 102 cm ve üzeri belirgin artmış metabolik risk olarak değerlendirilir.

Bel/kalça oranı nasıl hesaplanır?

Bel çevresi kalça çevresine bölünür. Örneğin bel 78 cm, kalça 98 cm ise oran 78 ÷ 98 = 0,80'dir.

Bel/kalça oranı kaç olmalı?

WHO'ya göre kadınlarda 0,85'in, erkeklerde 0,90'ın altı hedeflenir. Bu eşiklerin üzeri belirgin artmış metabolik risk olarak değerlendirilir. Eşikler tarama amaçlıdır; sağlık değerlendirmesi hekiminize aittir.

Bel/kalça oranı 0,7 ne demek?

Bel çevrenizin kalça çevrenizin yaklaşık %70'i olduğunu gösterir (örneğin bel 70 cm, kalça 100 cm). Bu değer kadınlar için 0,85, erkekler için 0,90 olan WHO eşiklerinin altındadır; yani bu ölçüte göre karın bölgesi yağlanmasına bağlı belirgin risk artışı görülmez. Yine de bel çevresine ayrıca bakın: oran düşük olsa bile bel çevresi kadında 80 cm, erkekte 94 cm ve üzerindeyse risk artmış kabul edilir.

Bel çevresi mi, VKİ mi daha önemli?

İkisi farklı şeyleri ölçer. VKİ genel vücut ağırlığını boya göre değerlendirir; bel çevresi ise karın bölgesindeki yağlanmayı gösterir. Birlikte değerlendirildiklerinde daha bilgilendiricidirler. VKİ hesaplama aracımızı da kullanabilirsiniz.

Kaynaklar

1. World Health Organization. Waist circumference and waist–hip ratio: report of a WHO expert consultation, Geneva, 8–11 December 2008. Geneva: WHO; 2011.

Sonucunuzu birlikte değerlendirelim

Kısa bir ön görüşmeyle hedeflerinizi birlikte değerlendirelim.