Kısa cevap: Diyetisyen; beslenme alışkanlıklarınızı, vücut ölçümlerinizi ve (varsa) hekiminizin değerlendirdiği sağlık durumunuzu birlikte ele alarak size özel bir beslenme planı hazırlayan ve bu planı takip görüşmeleriyle güncelleyen sağlık meslek mensubudur. Hastalık tanısı koymak, tahlil istemek ve ilaç yazmak ise hekimin yetkisindedir. Diyetisyen, hekimin koyduğu tanı ve tedaviyle uyumlu bir beslenme planı kurar.
Diyetisyen Ne İş Yapar?
Diyetisyenlik Türkiye'de bir sağlık meslek unvanıdır. Bu unvanı, üniversitelerin dört yıllık Beslenme ve Diyetetik lisans programından mezun olanlar kullanabilir. Diyetisyenlerin görev tanımları, Sağlık Bakanlığı'nın 22 Mayıs 2014 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan iş ve görev tanımları yönetmeliğinde yer alır.
Pratikte bir diyetisyenin danışanla yaptığı işler şunlardır:
- Beslenme değerlendirmesi: Ne yediğinizi, ne zaman ve ne kadar yediğinizi, öğün düzeninizi, uyku, iş temposu ve hareket alışkanlıklarınızı anlamak.
- Ölçüm: Kilo, boy, bel çevresi ve vücut analiziyle (yağ, kas ve su oranı gibi) başlangıç noktasını belirlemek.
- Kişiye özel plan: Hedefinize, sağlık durumunuza, damak zevkinize ve bütçenize uyan, uygulanabilir bir beslenme planı hazırlamak.
- Eğitim: Porsiyon, etiket okuma, dışarıda yemek, tatil ve özel günler gibi konularda planı kendi başınıza sürdürebilmeniz için bilgi vermek.
- Takip: Kontrol görüşmelerinde ölçümleri ve yaşadığınız zorlukları değerlendirip planı güncellemek.
Diyetisyenler yalnızca kilo vermek isteyenlerle çalışmaz. Kilo alma, sporcu beslenmesi, gebelik ve emzirme, çocuk beslenmesi; insülin direnci, diyabet, kolesterol, tiroid hastalıkları, gastrit ve reflü gibi durumlarda da hekimin tedavisine eşlik eden beslenme planları hazırlar.
Diyetisyen ile Hekim Arasındaki Fark: Tanı, Tahlil ve İlaç Kimde?
| Konu | Hekim | Diyetisyen |
|---|---|---|
| Hastalık tanısı | Koyar | Koymaz |
| Kan tahlili ve tetkik istemek | İster ve yorumlar | İstemez; hekimin istediği güncel sonuçları, beslenme planı için dikkate alır |
| İlaç, insülin, takviye dozu | Belirler ve değiştirir | Belirlemez, değiştirmez |
| Beslenme planı | Genel öneri verebilir | Ayrıntılı, kişiye özel planı hazırlar ve takip eder |
Bu ayrım danışanın güvenliği içindir. Örneğin diyabet ilacı kullanan birinin karbonhidratı birden azaltması kan şekerinin düşmesine neden olabilir; böyle bir durumda ilaç düzenini hekim gözden geçirir, diyetisyen ise planı hekimin tedavisiyle uyumlu kurar. İyi bir diyetisyen, belirtileriniz bir hastalığı düşündürüyorsa sizi hekime yönlendirir.
Diyetisyen, Diyet Koçu ve Beslenme Danışmanı Arasındaki Fark
"Diyet koçu", "beslenme danışmanı" ya da "beslenme uzmanı" gibi unvanlar, diyetisyen gibi yasal olarak tanımlı bir sağlık meslek unvanı değildir; bu adlarla hizmet veren kişilerin aldığı eğitim çok farklı olabilir. Çalışacağınız kişinin "Diyetisyen" ya da "Dyt." unvanını kullanıp kullanmadığını ve hangi üniversitenin Beslenme ve Diyetetik bölümünden mezun olduğunu sormak hakkınızdır. Bu konuda daha fazla ipucu için diyetisyen nasıl seçilir yazımıza bakabilirsiniz.
Diyetisyene Ne Zaman Gitmeli?
- Kilo vermek ya da kilo almak istiyor ama tek başına sürdüremiyorsanız,
- Hekiminiz insülin direnci, diyabet, kolesterol yüksekliği, karaciğer yağlanması, tiroid hastalığı gibi bir tanı koyup beslenme düzenlemesi önerdiyse,
- Gebelik, emzirme ya da menopoz gibi dönemlerde beslenmenizi planlamak istiyorsanız,
- Spor performansı ya da kas kütlesi hedefiniz varsa,
- Çocuğunuzun beslenmesiyle ilgili sorularınız varsa,
- Sürekli diyet yapıp bırakma döngüsünden çıkmak istiyorsanız.
Ani ve açıklanamayan kilo kaybı, sürekli halsizlik, aşırı susama gibi yakınmalarınız varsa önce hekime başvurmalısınız; bu belirtiler bir hastalığın işareti olabilir.
İlk Görüşmeden Önce Hazırlık Listesi
İlk görüşmeyi verimli geçirmek için yanınızda şunları bulundurun:
- Varsa hekiminizin istediği güncel tahlil sonuçları (son 3–6 ay). Diyetisyen tahlil istemez, ancak mevcut sonuçlar planı kişiselleştirmeye yardımcı olur.
- Kullandığınız ilaç ve takviyelerin listesi (adı ve dozu).
- Tanı aldığınız hastalıklar ve geçirdiğiniz ameliyatlar.
- 3 günlük besin kaydı: 2 hafta içi ve 1 hafta sonu günü; yediğiniz ve içtiğiniz her şey, saatleri ve yaklaşık miktarları.
- Hedefleriniz: Sadece bir kilo hedefi değil; enerji, uyku, kan değerleri, kıyafet bedeni gibi sizin için önemli olan şeyler.
- Sevmediğiniz ya da yiyemediğiniz besinler, alerji ve intoleranslar.
- Haftalık programınız: iş saatleri, vardiya, spor günleri, dışarıda yemek sıklığı.
Vücut analizi yapılacaksa ölçümden önceki birkaç saatte ağır yemek yememek, yoğun egzersiz yapmamak ve bol sıvı ya da kafein almamak daha tutarlı sonuç verir.
İlk Görüşmede Ne Olur?
İlk görüşmede önce sizi dinleriz: beslenme alışkanlıklarınız, sağlık geçmişiniz, daha önce denediğiniz diyetler ve neyin işe yaramadığı. Ardından vücut analiziyle başlangıç ölçümleriniz alınır ve hedefleriniz birlikte gerçekçi adımlara bölünür. Beslenme planı, hayatınıza uyacak şekilde birlikte şekillendirilir; kontrol görüşmelerinin sıklığı da bu görüşmede belirlenir.
Ofisimizdeki sürecin adım adım nasıl işlediğini danışmanlık süreci sayfamızda bulabilirsiniz.
Yüz Yüze mi, Online mı?
Beslenme danışmanlığı yüz yüze de online da yapılabilir. Yüz yüze görüşmede vücut analizi ofiste aynı cihazla düzenli olarak yapılır. Online görüşmede ise kilo ve çevre ölçümleri evde, belirlenen kurallarla alınır ve görüşmeler görüntülü yapılır. Hangisinin size uygun olduğu; yaşadığınız yer, iş temposu ve ölçüm ihtiyacınıza göre değişir. Ayrıntılar için online diyetisyen sayfamıza bakabilirsiniz.
Çankaya'daki Ofisimize Ulaşım
Ofisimiz Çankaya'da, Güvenevler'de (Yeşilyurt Sokak) yer alır; Kızılay, Kavaklıdere, Ayrancı ve Bahçelievler'den kısa sürede ulaşılabilir ve otopark imkânı vardır. Adres, harita ve randevu için iletişim sayfamıza; semtinize göre ulaşım bilgisi için Güvenevler diyetisyen ve Çankaya diyetisyen sayfalarımıza bakabilirsiniz. Diyetisyenimizin eğitimi ve çalışma alanları için: hakkımda.
Kaynaklar
- Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik. Resmî Gazete, 22.05.2014, Sayı 29007 (Ek-1: unvanlara göre görev tanımları).
- Evert AB ve ark. Nutrition Therapy for Adults With Diabetes or Prediabetes: A Consensus Report. Diabetes Care. 2019;42(5):731–754. (Diyetisyen eşliğinde beslenme tedavisinin yeri) PubMed
Bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Sık Sorulan Sorular
Diyetisyen kan tahlili ister mi?
Hayır. Kan tahlili ve diğer tetkikleri hekim ister ve yorumlar. Diyetisyen, hekiminizin istediği güncel tahlil sonuçlarınız varsa bunları beslenme planını kişiselleştirmek için dikkate alır.
Diyetisyene gitmek için sevk gerekir mi?
Serbest çalışan bir diyetisyene başvurmak için sevk gerekmez; doğrudan randevu alabilirsiniz. Bir hastalığınız varsa hekiminizin önerilerini ve kullandığınız ilaçları görüşmeye getirmeniz planın güvenli olması için önemlidir.
İlk görüşme ne kadar sürer?
Süre, sağlık geçmişinizin ve hedeflerinizin kapsamına göre değişir; ilk görüşme, ölçüm ve değerlendirme içerdiği için kontrol görüşmelerinden daha uzun sürer. Kesin süre ve görüşme sıklığı randevu alırken bildirilir.
Online görüşmede vücut analizi nasıl yapılır?
Online görüşmede ofisteki cihazla analiz yapılamaz. Bunun yerine kilo, bel ve kalça çevresi gibi ölçümler evde, her seferinde aynı koşullarda (sabah, aç karnına, aynı tartıyla) alınır ve takip bu ölçümlerle yapılır.
Diyetisyen ilaç ya da takviye önerebilir mi?
İlaç yazmak ve ilaç dozunu değiştirmek hekimin yetkisidir. Takviye gerekip gerekmediği ve dozu da hekimle birlikte değerlendirilmelidir. Diyetisyen, ihtiyacın öncelikle besinlerle nasıl karşılanabileceğini planlar.
İlk görüşme için sorularınızı bize iletin
Kısa bir ön görüşmeyle hedeflerinizi birlikte değerlendirelim. Yüz yüze görüşmeler Çankaya Güvenevler'deki ofisimizde, online görüşmeler Türkiye'nin her yerinden.
WhatsApp'tan Yazın Randevu Oluştur